Search
Vietnamese English

GIỚI THIỆU

Nằm yên bình bên cạnh công viên Thống Nhất tại địa chỉ số 67-69 Trần Nhân Tông, Hà Nội, Rạp Xiếc Trung Ương từ lâu đã trở thành một địa điểm văn hóa quen thuộc, gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ người dân Thủ đô và cả nước. Thế nhưng, ít ai biết rằng, để có được một "Thánh đường nghệ thuật tròn" hiện đại như ngày hôm nay, ngành Xiếc nước nhà đã phải trải qua một hành trình dài gần một thế kỷ với những thăng trầm đầy kiêu hãnh.

Sự ra đời của "Đoàn Xiếc Nhân dân Trung ương" (1956)

Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nghệ thuật xiếc tại Việt Nam chủ yếu tồn tại dưới dạng các gánh xiếc tư nhân nhỏ lẻ, hoạt động tự phát dọc ba miền đất nước để mưu sinh. Người đặt nền móng vĩ đại đầu tiên cho xiếc Việt Nam chính là cố Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Tạ Duy Hiển – người đã thành lập gánh xiếc mang tên mình vào những năm đầu thế kỷ XX.

Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc (1954), Đảng và Nhà nước chủ trương quy tụ các lực lượng nghệ thuật để phục vụ đời sống tinh thần của nhân dân và cổ vũ tinh thần cách mạng.


Ngày 16/01/1956, Bộ Văn hóa quyết định thành lập Đoàn Xiếc Nhân dân Trung ương (tiền thân của Liên đoàn Xiếc Việt Nam và Rạp Xiếc Trung Ương ngày nay). Đây là cột mốc chính thức khai sinh ra ngành xiếc cách mạng Việt Nam. Đoàn được hợp nhất từ nhiều gánh xiếc tư nhân nổi tiếng lúc bấy giờ, bao gồm:

  • Gánh xiếc của  nghệ sĩ Tạ Duy Hiển.

  • Gánh xiếc Hoa Hồng Đỏ của nghệ sĩ Hoàng Tố.

  • Gánh xiếc Vũ đài Thủ đô Anh dũng của nghệ sĩ Trần Huy Chương.

  • Gánh xiếc Thăng Long của nghệ sĩ Tạ Duy Mai.

Sự quy tụ lịch sử này đã đặt những viên gạch vững chắc đầu tiên, biến xiếc từ một loại hình biểu diễn đường phố tự phát trở thành một bộ môn nghệ thuật chuyên nghiệp, có tổ chức và được nhà nước bảo trợ.

Xiếc Việt Nam trong lửa đạn chiến tranh (1956 - 1975)

Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, các thế hệ nghệ sĩ của Đoàn Xiếc Nhân dân Trung ương vừa thực hiện nhiệm vụ tập luyện, vừa phải đi sơ tán để tránh bom đạn kẻ thù.


Dù trong hoàn cảnh vô cùng gian khổ và thiếu thốn, tinh thần "Tiếng hát át tiếng bom" luôn rực cháy:

  • Tập luyện dưới hầm hào: Các nghệ sĩ kỳ cựu chia sẻ, những năm tháng chiến tranh, hễ nghe tiếng còi báo động máy bay là cả đoàn chui xuống hầm sơ tán, khi trời yên ắng lại trèo lên dây, lên cầu bật tiếp tục tập luyện.

  • Biểu diễn phục vụ tiền tuyến: Đoàn chia nhỏ thành các tổ đội cơ động, mang những tiết mục nhào lộn, ảo thuật, thăng bằng đến tận các trận địa pháo, các cung đường Trường Sơn để biểu diễn phục vụ bộ đội, thanh niên xung phong và đồng bào vùng giải phóng.

Chính trong gian khó, xiếc Việt Nam không những không thui chột mà còn phát triển mạnh mẽ cả về số lượng lẫn chất lượng nghệ thuật, trở thành thứ vũ khí tinh thần vô giá cổ vũ tinh thần chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Sự ra đời của "Liên đoàn Xiếc Việt Nam" (1978)

Sau khi đất nước thống nhất, ngành xiếc bước vào thời kỳ chính quy hóa toàn diện. Ngày 15/08/1978, Bộ Văn hóa - Thông tin chính thức quyết định chuyển đổi Đoàn Xiếc Nhân dân Trung ương thành Liên đoàn Xiếc Việt Nam.

Cột mốc vươn ra thế giới

Ngay từ những năm 1962, xiếc Việt Nam đã bắt đầu để lại dấu ấn tại các nước Đông Âu, Trung Quốc, Triều Tiên, Mông Cổ. Tuy nhiên, sau mốc năm 1978, sự giao lưu quốc tế mới thực sự bùng nổ.

Các nghệ sĩ Việt Nam bắt đầu tham gia sâu rộng vào các cuộc thi xiếc quốc tế lớn tại Liên Xô, Cuba, Pháp, v.v. Bằng sự khéo léo, dũng cảm và mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, xiếc Việt Nam đã đoạt được nhiều Huy chương Vàng, Huy chương Bạc danh giá tại các kỳ Liên hoan Xiếc quốc tế, khiến bạn bè năm châu phải thán phục trước tài năng của người Việt.

Sự ra đời của Rạp Xiếc Trung Ương hiện đại tại Hà Nội

Để có một địa điểm biểu diễn xứng tầm quốc gia, công trình Rạp Xiếc Trung Ương tại số 67-69 Trần Nhân Tông đã được đầu tư xây dựng. Đây là rạp xiếc có quy mô lớn, thiết kế sân khấu tròn tiêu chuẩn quốc tế với sức chứa hàng nghìn chỗ ngồi cùng hệ thống kỹ thuật âm thanh, ánh sáng, chuồng trại xiếc thú hiện đại bậc nhất khu vực lúc bấy giờ. Nơi đây chính thức trở thành "đại bản doanh" kiêm rạp biểu diễn chính của Liên đoàn Xiếc Việt Nam.


Rạp Xiếc Trung Ương trong thời kỳ hội nhập

Bước sang thế kỷ XXI và hành trình hướng tới cột mốc 70 năm vào năm 2026, Rạp Xiếc Trung Ương đã có những bước đổi mới mạnh mẽ để thích nghi với hơi thở của thời đại và sự phát triển của công nghệ giải trí.

Sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình sáng tạo của Rạp Xiếc Trung Ương hôm nay là: "Dùng ngôn ngữ xiếc hiện đại để kể câu chuyện văn hóa Việt". Thay vì chỉ biểu diễn các tiết mục đơn lẻ, rạp đã nâng tầm thành các vở diễn xiếc có cốt truyện, kết hợp hoàn hảo giữa kỹ thuật xiếc đỉnh cao với âm nhạc dân gian, vũ đạo và công nghệ hiệu ứng hình ảnh 3D.

Nhiều vở diễn gây tiếng vang lớn trong nước và quốc tế có thể kể đến như:

  • Làng tôi, Sông trăng (Kể câu chuyện về làng quê Việt bình dị).

  • Huyền sử Việt – Cây gậy thần, Thượng Thiên Thánh Mẫu (Đưa yếu tố lịch sử, tâm linh thuần Việt vào sân khấu xiếc).

  • Lời của tre Việt (Tôn vinh cây tre – biểu tượng của tinh thần Việt Nam).

Đặc biệt, trong những năm gần đây, đoàn nghệ sĩ của rạp liên tục đạt những giải thưởng đặc biệt xuất sắc tại các liên hoan xiếc danh tiếng thế giới như IDOL World Circus Festival tại Moscow (Nga) hay Liên hoan xiếc quốc tế tại Kazakhstan, khẳng định vị thế vững chắc của xiếc Việt Nam trên bản đồ nghệ thuật toàn cầu.

Những danh hiệu cao quý được Nhà nước trao tặng

Ghi nhận những đóng góp to lớn của các thế hệ nghệ sĩ trong suốt hành trình gần một thế kỷ, Nhà nước đã trao tặng Liên đoàn Xiếc Việt Nam và Rạp Xiếc Trung Ương nhiều phần thưởng cao quý:


  • Huân chương Độc lập hạng Nhì, hạng Ba.

  • Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba.

  • Hàng chục nghệ sĩ vinh dự được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND), Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT).

Lời kết

Trải qua chặng đường 70 năm đầy vẻ vang, Rạp Xiếc Trung Ương không chỉ đơn thuần là một nhà hát biểu diễn, mà đã trở thành biểu tượng nghệ thuật quốc gia, nơi lưu giữ tâm huyết, mồ hôi và cả những giọt nước mắt hy sinh thầm lặng của các thế hệ nghệ sĩ xiếc Việt Nam.

Nếu có dịp ghé thăm Thủ đô Hà Nội, bạn đừng quên ghé qua số 67-69 Trần Nhân Tông để trực tiếp thưởng thức những siêu phẩm nghệ thuật mãn nhãn và cảm nhận dòng chảy lịch sử hào hùng của nền xiếc nước nhà ngay tại khán phòng tròn huyền thoại này nhé!

Địa chỉ: Số 67 - 69 Trần Nhân Tông, Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Hotline đặt vé: 0243.8220276 - 84.24.38221946

Website đặt vé chính thức: https://vietnamcircus.com/